Sporty można podzielić na dużo sposobów toteż w piśmiennictwie występuje sporo teorii klasyfikujących tę działalność.
Należy pokreślić, że punktem wyjścia dla organizowania różnych podziałów bywa rozróżnianie rodzajów działalności sportowych identyfikowanymi z odpowiednimi dyscyplinami sportowymi jak np. piłka nożna, szermierka, boks i tak dalej. Jest to zasadnicza klasyfikacja działalności sportowej, uwzględniana także w opracowaniach prawniczych.
Funkcje przypisywane zasadom sportowym w kwestii odpowiedzialności karnej za wypadki ujmowane są w sposób bardzo niejednolity. Uzależnia się doniosłość reguł sportowych od formy uprawiania sportu lub rodzaju dyscypliny sportowej, w której notuje się wypadek. Dzieli się więc sporty na różne sposoby, tworzy się kategorie dyscyplin, wyróżnia się pewne formy uprawiania sportu. W związku z powyższym nie odnosi się doniosłości reguł sportowych w równym stopniu do wszystkich wypadków.
Mimo tego, że sporty dzieli się w różny sposób i w związku z tym formułuje się nieraz zróżnicowane zasady odpowiedzialności za wypadki towarzyszące poszczególnym rodzajom i formom uprawiania sportu, to dąży się do tego by pewne przynajmniej zasady były wspólne i ogólnie obowiązujące. Rzadko bowiem pojawiają się publikacje poświęcone wybranej dyscyplinie sportu i jej aspektom prawnym choć niektóre dziedziny ze względu na swoją specyfikę i zwiększone ryzyko towarzyszące działaniom rzeczywiście może do tego skłaniać.
Opisując niektóre tylko z istniejących podziałów mam na celu ukazanie różnorodności twierdzeń poszczególnych autorów. Dokonując wyboru, celowo pominięte będą te, które nie rzutują raczej na prawną ocenę wypadków sportowych i związaną z nimi odpowiedzialnością. Takich podziałów jest wiele np. sporty zimowe i letnie, wyczynowe, kwalifikowane, rekreacyjne, zawodnicze, wodne, boiskowe i tak dalej. Niektóre klasyfikacje uwzględniane w prawdzie w rozważaniach nad prawnymi aspektami sportu (np. indywidualne i zespołowe), nie będące jednak w związku bezpośrednim z rolą reguł i zagadnieniem ryzyka sportowego, także zostaną pominięte (sts godziny otwarcia).
Omawiając granice odpowiedzialności karnej albo jej wyłączenie za wypadki sportowe bardzo ważną funkcję spełnia okoliczność, czy wypadek zdarzył się w trakcie uprawiania dozwolonej czy zabronionej dyscypliny sportu. Jeżeli przestrzeganie reguł sportowych stanowi przesłankę bezkarności sprawcy to przypisuje też takie znaczenie wymogowi by dany sport był dozwolony.
W związku z powyższym wśród wszystkich sportów wyróżniamy:
1. dyscypliny sportowe dozwolone, legalne czy dopuszczalne
2. dyscypliny nielegalne, zabronione lub niedopuszczalne
W różnych państwach różnie może kształtować się wykaz sportów dozwolonych i zakazanych dlatego klasyfikację tę robi się w sposób bardzo niejednolity. Mimo, że różne są stanowiska dotyczące tej kwestii to wszyscy zgodni są co do tego, że chodzi o generalny zakaz czy dopuszczalność uprawiania sportu. Nie chodzi tu więc o indywidualne zakazy na przykład organizowania zawodów sportowych w określonym miejscu lub czasie.
Wypadki sportowe zaistniałe w trakcie walki lub gry sportowej uprawianej amatorsko czy profesjonalnie to kwestia dość rozbudowana. Zasadom sportowym przypisuje się tu zróżnicowaną role. Pojawia się wobec tego problem sformułowania precyzyjnego kryterium pozwalającego odróżnić obie formy uprawiania sportu zwłaszcza, że ich oceny prawne są różne. Te dwa pojęcia rozumiane są w prawdzie odmiennie ale w praktyce obserwuje się zacieranie różnic. Dlatego omówienie kwestii odpowiedzialności w tym wypadku jest niezwykle trudne. Uważa się, że o ile w sporcie amatorskim obowiązywać powinno w tym względzie prawo sportowe wykluczające stosowanie odpowiednich przepisów prawa karnego, o tyle w sporcie profesjonalnym ewentualna odpowiedzialność jest kształtowana zawsze według powszechnie obowiązujących reguł prawa karnego. Reguły uprawiania tej samej dyscypliny sportowej bywają inne w sporcie amatorskim i w profesjonalnym. Do tego dochodzi zazwyczaj istnienie innych władz sportowych.
W zakresie odpowiedzialności ważnym jest podział dyscyplin sportowych na grupę sportów, u podstawy których leży współzawodnictwo oraz sporty oparte na założeniu walki. Do pierwszej grupy zalicza się konkurencje lekkoatletyczne (jak np. biegi, skoki), wyścigi motocyklowe, samochodowe, kolarskie itp. Podstawą tych sportów jest wymierne w czasie, odległości, wadze współzawodnictwo polegające na osiągnięciu przez sportowców lepszych niż inni wyników.
Do drugiej grupy – opartej na założeniu walki – należą np. zapasy, boks, szermierka, rugby, hokej, piłka nożna i tak dalej. Zawodnicy w tych typach sportów dążą do wzajemnego pokonania się. W toku uprawiania tych dyscyplin istnieje ogromne ryzyko spowodowania uszkodzeń cielesnych (lekkich lub ciężkich niekiedy powodujących śmierć).
A. Gubiński wyodrębnił z drugiej grupy- walk sportowych- jeszcze dwie. Do pierwszej zaliczył miedzy innymi ping-pong, tenis, siatkówkę, piłkę nożną uważając, że są to gry, w których o wygranej decyduje przede wszystkim refleks, sprawność ruchów, bystra orientacja a moc fizyczna nie ma decydującego znaczenia. W sportach tych istnieje jakiś stopień naruszenia nietykalności cielesnej zawodnika ale nie należy to do reguł gry, nie jest konieczne. Czy nastąpi ono w rzeczywistości, zależy w poważnym stopniu od przestrzegania reguł danej dyscypliny sportu oraz od zręczności zawodników. Oczywiście przy grach tego rodzaju może nastąpić nawet przy przestrzeganiu reguł danej gałęzi sportu, naruszenie nietykalności cielesnej uczestnika (…)
Do drugiej wyodrębnionej podgrupy zaliczył A. Gubiński przede wszystkim zapasy i boks, w których wskazanych poprzednio walorów, wielką rolę odgrywa siła fizyczna zawodnika. Do istoty tych sportów należy wzajemne naruszanie swej nietykalności cielesnej (totomix godziny otwarcia).
Inny podział sportów opierający się na określeniu tak zwanego styku fizycznego. Poszczególne dyscypliny sportowe zalicza się do jednej z dwóch grup. Pierwszą grupę stanowią sporty, w których jakiekolwiek fizyczne zetknięcie się rywali jest zakazane a więc wszelkie naruszenia cielesne są niedopuszczalne- tak zwana walka pośrednia. Do takich dyscyplin możemy zaliczyć lekkoatletyka, gimnastyka przyrządowa, narciarstwo, łyżwiarstwo, pływanie, kolarstwo itp.
Do drugiej grupy należą dyscypliny sportowe, w których fizyczne zetkniecie zawodników jest dozwolone bądź stanowi istotę tych sportów. W związku z powyższym różne formy ataków cielesnych są przewidziane regułami.
Dość powszechnie cytuje się w literaturze podział sportów według tego czy istnieje możliwość wejścia w fizyczny kontakt z przeciwnikiem i czy możliwe jest w tych warunkach wzajemne uszkodzenie ciała. Ten podział gromadzi dwie kategorie dyscyplin sportowych. Sporty zaliczone do pierwszej kategorii to np. boks, zapasy, piłka nożna, hokej, tenis, rugby itp. Przeciwnicy w tych dyscyplinach stykają się ze sobą fizycznie, nawet w warunkach przestrzegania reguł. Wobec tego istnieje możliwość występowania uszkodzeń ciała choć nie są one celem ani środkiem działania osoby uprawiającej sport.
Drugą grupę stanowią sporty, w których wyklucza się możliwość wejścia w fizyczny kontakt z przeciwnikami. Są nimi gry-walki czyli pływanie, wioślarstwo, wyścigi konne, samochodowe, podnoszenie ciężarów i konkurencje lekkoatletyczne (fortuna godziny otwarcia).
S. Jędruch natomiast rozdziela dyscypliny sportowe na cztery grupy: wyczyny, wyścigi, gry i walki sportowe. Mianem wyczynów czyli popisów indywidualnych i zespołowych obejmuje autor rzuty dyskiem, oszczepem, młotem, pchnięcie kulą, strzelectwo, gimnastyka, jazda figurowa na lodzie itp. Czyli dyscypliny, które ze swej istoty są całkowicie bezpieczne ze względu na stosunek zawodników do siebie. Ponieważ nie tylko nie występują oni przeciwko sobie, lecz także stosunkowo daleko od siebie, a w konkurencjach zespołowych nie jako rywale ale jako podwykonawcy. Stopień bezpieczeństwa uzależniony jest od tego czy zawodnicy używają do uprawiania tej dyscypliny przedmiotów, maszyn itp. A także od przestrzegania reguł sportowych, zachowania ostrożności i ogólnego zabezpieczenia w ramach imprezy. Przy zachowaniu wszystkich koniecznych wymagań możliwe jest niemal całkowite bezpieczeństwo sportowców jak i publiczności .
Wyścigi czyli rywalizacja polegająca na pokonywaniu przeciwnika przez osiągnięcie lepszych wyników. Takimi sportami są na przykład biegi lekkoatletyczne, płaskie lub z przeszkodami, narciarstwo, łyżwiarstwo, pływanie, kolarstwo, wyścigi samochodowe itp. Te konkurencje mogą być uprawiane w ten sposób by zawodnicy byli na tyle daleko od siebie aby nie mogli sobie nawzajem zaszkodzić. O wygranej może decydować porównanie czasów. Nieszczęśliwe wypadki mogą być tu tylko powodem wadliwej organizacji i nieodpowiedniego zabezpieczenia imprezy, nieostrożności zawodników także nieprzestrzegania przez nich reguł sportowych i innych przepisów (np. o ruchu drogowym w przypadku rajdów) oraz wad konstrukcyjnych sprzętu i urządzeń.
Ostatnio komentowane